Het gebit

 

 

 

 

 

 

Hoe maalt het gebit?

 

De onderkaak maakt min of meer een rondgaande achtvormige beweging. Waarbij afwisselend aan de linker- of rechterzijde wordt gekauwd en dus nooit aan twee zijden tegelijk. Dit komt omdat de onderkaak iets smaller is dan de bovenkaak. De tong duwt het voedsel naar de zijde waar wordt gekauwd. Het voedsel wordt als het ware opgesloten tussen tong en de wang. De kiezen worden tijdens het kauwen met grote kracht langs elkaar gewreven.

 

De kiezen zijn opgebouwd uit verschillende stoffen, waarvan emaille het hardste is. Als je de kies op het maalvlak bekijkt zie je grillig lopende lijnen, dit is het emaille. Door het vermalen van vezels slijten de zachtere stoffen sneller dan de emaille structuren. Door dit principe ontstaat er een rasp-effect waardoor de vezels worden stuk gewreven.

Als de maalvlakken van de kiezen volledig over elkaar wrijven, dan zouden er bij een correct gevormd gebit en het juiste rantsoen geen afwijkingen aan het gebit ontstaan. Maar in de praktijk zie ik nauwelijks gebitten waaraan niets mankeert. Een haak, ofwel een scherp puntje, die aan de zijkant van het maalvlak van een kies zit, is het emaille dat niet is afgesleten. Deze zijn vlijmscherp. Ik moet vaak oppassen dat ik mijn handen niet snijd.

 

In deze tekst wil ik u niet overrompelen met veel termen en afbeeldingen van alles wat een gebitsverzorger tegen komt. Het gaat mij om de eenvoud en het principe van gebitsverzorging.

 

 

                 

Bij deze foto is uitleg overbodig...

 

 

 

Enkele oorzaken van afwijkingen aan het maalvlak van de kiezen zijn:

• Het rantsoen en de wijze van verstrekken, denk aan hooi versus kuil en kunnen de paarden rustig eten of eten ze snel door bijvoorbeeld voernijd.
• Het wisselen van kiezen, bijvoorbeeld de dop van een melkkies die te lang op de doorkomende kies blijft zitten.
• De vorm van de bovenkaak, waardoor de achterste bovenkies langzamer daalt dan de onderste naar boven komt.
• Verschil in hardheid van kiezen.
• De plaats van de kiezen in de onderkaak t.o.v. bovenkaak.
• Het ontbreken van een kies in een van de kaakhelften.
• Trauma aan spieren en pezen in hoofd, nek en hals.
• Stalondeugden.

 

De invloed van het gebit op het welzijn en de prestaties van het paard is enorm, denk hierbij aan:

• Het gebit is de eerste stap van de spijsvertering en maakt de optimale benutting van de voeding mogelijk. Een goed gebit heeft kortweg gezegd een grote invloed op de conditie van uw paard.
• Het hoofd, de nek en de hals vormen samen het balansmechanisme van het paard. Overbelasting van kauwspieren kan makkelijk nekklachten veroorzaken waardoor aanleuning niet mogelijk is, omdat het dier verkrampt.
• Zachte mondweefsels, zoals de mondhoeken en het slijmvlies op de lagen, kunnen makkelijk tussen de voorste kiezen en het bit worden geklemd. Door puntjes aan de zijkanten van de kiezen kunnen makkelijk snijwonden aan de tong en wangen ontstaan.

Extreme onevenredige slijtage van een kies 

 

 

In mijn visie start gebitscontrole c.q. gebitsbehandeling al tijdens de opfok. Als het veulentje voor de eerste keer bekapt wordt, kijk en voel ik gewoon even in de mond. En het kan alvast leren wat de bedoeling is.

Tijdens de opfok worden de doppen op tijd verwijderd, zodat het jonge paard optimaal kan groeien.

Voordat het paard wordt beleerd zijn er bitseats gemaakt, dit is het afronden van de eerste kies na de lagen. Tevens worden de haken en eventueel wolfstanden verwijderd.

Bij het volwassen paard zijn er in het algemeen periodiek, minimaal een keer per jaar, kleine correcties nodig. Op deze wijze voorkomt u dure behandelingen.

 

 

 

 

Demonstratie gebitsverzorging bij hoefsmeden in opleiding